Marathi-Learn

# Imperative Mood in Marathi | मराठीतील आज्ञार्थक रूप ## Complete Guide to Commands and Requests ## आज्ञा आणि विनंत्यांचे संपूर्ण मार्गदर्शक

📖 Introduction | परिचय

English: The imperative mood (आज्ञार्थक रूप) in Marathi is used for giving commands, making requests, offering suggestions, and giving permissions. It’s one of the most practical moods for daily conversation.

मराठी: मराठीतील आज्ञार्थक रूप हे आज्ञा देणे, विनंती करणे, सूचना देणे आणि परवानगी देणे यासाठी वापरले जाते. हे दैनंदिन संभाषणासाठी सर्वात उपयुक्त रूपांपैकी एक आहे.

1️⃣ Types of Imperative | आज्ञार्थकाचे प्रकार

A. Direct Imperative (साधा आज्ञार्थक)

English: Used for direct commands and instructions. Usually used with people you know well or in informal situations.

मराठी: थेट आज्ञा आणि सूचनांसाठी वापरले जाते. सहसा ज्यांना तुम्ही चांगले ओळखता किंवा अनौपचारिक परिस्थितीत वापरले जाते.

B. Polite Imperative (विनंती आज्ञार्थक)

English: Used for polite requests and formal commands. Shows respect to the listener.

मराठी: विनम्र विनंत्या आणि औपचारिक आज्ञांसाठी वापरले जाते. श्रोत्याचा आदर दर्शवते.

C. Hortative (अधिकरणार्थक)

English: Used for suggestions like “Let’s do this” or “Let him do this.”

मराठी: “असे करूया” किंवा “त्याला करू द्या” यासारख्या सूचनांसाठी वापरले जाते.

2️⃣ Direct Imperative Conjugation | साधा आज्ञार्थक रूप

Formation Pattern | रचना पद्धत

Formula: Root form of verb

Person Marathi Ending Example: जा (go)
तू (You - informal) Root - जा (go!)
तुम्ही (You - formal/plural) Root + आ -आ जा (go!)
तो/ती/ते (He/She/It) Root + दे/दी/दे -दे जाऊ दे (let him go)

📊 Complete Conjugation Tables | संपूर्ण रूप सारण्या

जाणे (to go) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) जा जा ना ja / ja na
तुम्ही (You - formal) जा कृपया जा kripaya ja
आपण (You - respectful) - कृपया जावे kripaya have
तो (He) जाऊ दे - ju de
ती (She) जाऊ दे - ju de
ते (They) जाऊ द्या - ju dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Go home! (informal) घरी जा! ghari ja!
Please go. (formal) कृपया जा. kripaya ja.
Let him go. त्याला जाऊ दे. tyala ju de.
Let her go. तिला जाऊ दे. tila ju de.
Let them go. त्यांना जाऊ द्या. tyanna ju dya.

येणे (to come) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) ये ये ना ye / ye na
तुम्ही (You - formal) या कृपया या kripaya ya
आपण (You - respectful) - यावे yave
तो (He) येऊ दे - yeu de
ती (She) येऊ दे - yeu de
ते (They) येऊ द्या - yeu dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Come here! (informal) इथे ये! ithe ye!
Please come inside. कृपया आत या. kripaya at ya.
Please come in. (respectful) आत यावे. at yave.
Let him come. त्याला येऊ दे. tyala yeu de.
Let them come. त्यांना येऊ द्या. tyanna yeu dya.

करणे (to do) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) कर कर ना kar / kar na
तुम्ही (You - formal) करा कृपया करा kripaya kara
आपण (You - respectful) - करावे karave
तो (He) करू दे - karu de
ती (She) करू दे - karu de
ते (They) करू द्या - karu dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Do your work! तुझे काम कर! tujhe kam kar!
Please do this. हे करा. he kara.
Let him do it. त्याला करू दे. tyala karu de.
Let them do it. त्यांना करू द्या. tyanna karu dya.

बोलणे (to speak) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) बोल बोल ना bol / bol na
तुम्ही (You - formal) बोला कृपया बोला kripaya bola
आपण (You - respectful) - बोलावे bolave
तो (He) बोलू दे - bolu de
ती (She) बोलू दे - bolu de
ते (They) बोलू द्या - bolu dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Speak the truth! सत्य बोल! satya bol!
Please speak slowly. सौम्य बोला. saumya bola.
Let him speak. त्याला बोलू दे. tyala bolu de.
Speak loudly! मोठ्याने बोल! mothyane bol!

खाणे (to eat) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) खा खा ना kha / kha na
तुम्ही (You - formal) खा कृपया खा kripaya kha
आपण (You - respectful) - खावे khave
तो (He) खाऊ दे - khau de
ती (She) खाऊ दे - khau de
ते (They) खाऊ द्या - khau dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Eat your food! तुझे जेवण खा! tujhe jevan kha!
Please eat. कृपया खा. kripaya kha.
Let him eat. त्याला खाऊ दे. tyala khau de.
Eat slowly! हळू खा! halu kha!

पिणे (to drink) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) पि पि ना pi / pi na
तुम्ही (You - formal) प्या कृपया प्या kripaya pya
आपण (You - respectful) - प्यावे pyave
तो (He) प्याऊ दे - pyau de
ती (She) प्याऊ दे - pyau de
ते (They) प्याऊ द्या - pyau dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Drink water! पाणी पि! pani pi!
Please drink tea. कृपया चहा प्या. kripaya chaha pya.
Let him drink. त्याला प्याऊ दे. tyala pyau de.

बसणे (to sit) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) बस बस ना bas / bas na
तुम्ही (You - formal) बसा कृपया बसा kripaya basa
आपण (You - respectful) - बसावे basave
तो (He) बसू दे - basu de
ती (She) बसू दे - basu de
ते (They) बसू द्या - basu dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Sit down! बस! bas!
Please sit here. इथे बसा. ithe basa.
Let him sit. त्याला बसू दे. tyala basu de.
Sit comfortably! आरामात बसा! aramata basa!

देणे (to give) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) दे दे ना de / de na
तुम्ही (You - formal) द्या कृपया द्या kripaya dya
आपण (You - respectful) - द्यावे dyave
तो (He) देऊ दे - deu de
ती (She) देऊ दे - deu de
ते (They) देऊ द्या - deu dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Give me the book! मला पुस्तक दे! mala pustak de!
Please give water. कृपया पाणी द्या. kripaya pani dya.
Let him give. त्याला देऊ दे. tyala deu de.

घेणे (to take) - Imperative

Person Direct Polite Transliteration
तू (You - informal) घे घे ना ghe / ghe na
तुम्ही (You - formal) घ्या कृपया घ्या kripaya ghya
आपण (You - respectful) - घ्यावे ghyave
तो (He) घेऊ दे - gheu de
ती (She) घेऊ दे - gheu de
ते (They) घेऊ द्या - gheu dya

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Take this! हे घे! he ghe!
Please take some food. कृपया थोडे जेवण घ्या. kripaya thode jevan ghya.
Let him take it. त्याला घेऊ दे. tyala gheu de.

3️⃣ Hortative (Let’s…) | अधिकरणार्थक

English: The hortative form is used for suggestions like “Let’s do this” or “Let me do this.”

मराऊी: अधिकरणार्थक रूप “असे करूया” किंवा “मला करू द्या” यासारख्या सूचनांसाठी वापरले जाते.

Formation | रचना

Person Ending Example: जा (go) Transliteration
आपण (Let’s - inclusive) -ऊया जाऊया jauya
मी (Let me) -ऊ द्या जाऊ द्या ju dya
तो/ती/ते (Let him/her/them) -ऊ दे/द्या जाऊ दे ju de

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Let’s go! चला, जाऊया! chala, jauya!
Let’s eat! चला, खाऊया! chala, khauya!
Let me go. मला जाऊ द्या. mala ju dya.
Let me do it. मला करू द्या. mala karu dya.
Let’s speak Marathi. आपण मराठी बोलूया. apni marathi boluya.
Let’s read together. आपण एकत्र वाचूया. apni ekatra vacuya.

4️⃣ Negative Imperative | नकारात्मक आज्ञार्थक

English: To form negative commands, use “मत” (mata) or “नको” (nako) before the verb.

मराठी: नकारात्मक आज्ञा तयार करण्यासाठी, क्रियापदापूर्वी “मत” किंवा “नको” वापरा.

Formation | रचना

Type Pattern Example
Don’t (informal) मत + verb मत जा (Don’t go)
Don’t (formal) नका + verb नका जा (Don’t go)
Shouldn’t नको + verb नको जा (Don’t go)

Examples | उदाहरणे

English Marathi Transliteration
Don’t go! (informal) मत जा! mata ja!
Don’t go! (formal) नका जा! naka ja!
Don’t do that! तसे करू नका! tase karu naka!
Don’t speak loudly! मोठ्याने बोलू नका! mothyane bolu naka!
Don’t eat that! ते खाऊ नको! te khau nako!
Don’t worry! काळजी करू नका! kalji karu naka!
Don’t be late! उशिरा होऊ नको! ushira hou nako!
Don’t forget! विसरू नका! visaru naka!

5️⃣ Polite Requests | विनम्र विनंत्या

English: For polite requests, use “कृपया” (kripaya - please) or “ना” (na - softener) with the imperative.

मराठी: विनम्र विनंत्यांसाठी “कृपया” किंवा “ना” आज्ञार्थकासोबत वापरा.

Politeness Levels | विनम्रतेची पातळी

Level Structure Example Transliteration
Very informal Root + ना जा ना ja na
Informal Root जा ja
Formal Root + आ जा ja
Very formal कृपया + verb कृपया जा kripaya ja
Respectful -वे form जावे jave

Common Polite Phrases | सामान्य विनम्र वाक्यांश

English Marathi Transliteration
Please come. कृपया या. kripaya ya.
Please sit. कृपया बसा. kripaya basa.
Please wait. कृपया थांबा. kripaya thamba.
Please help me. कृपया माझी मदत करा. kripaya majhi madat kara.
Please speak slowly. कृपया सौम्य बोला. kripaya saumya bola.
Please give me water. कृपया मला पाणी द्या. kripaya mala pani dya.
Please listen. कृपया ऐका. kripaya aika.
Please look. कृपया पहा. kripaya paha.

📋 Summary Table | सारांश सारणी

Imperative Endings by Person | पुरुषानुसार आज्ञार्थक प्रत्यय

Person Direct Polite Hortative Negative
तू (You informal) Root Root + ना - मत + Root
तुम्ही (You formal) Root + आ कृपया + verb - नका + Root
आपण (We) - -ऊया -ऊया -
तो/ती (He/She) Root + ऊ दे - -ऊ दे -
ते (They) Root + ऊ द्या - -ऊ द्या -

📝 Practice Exercises | सराव व्यायाम

Exercise 1: Form the Imperative | आज्ञार्थक रूप तयार करा

Form the imperative for the following verbs for तू (informal) and तुम्ही (formal):

  1. वाचणे (to read) - तू: __, तुम्ही: __
  2. लिहिणे (to write) - तू: __, तुम्ही: __
  3. ऐकणे (to hear) - तू: __, तुम्ही: __
  4. पाहणे (to see) - तू: __, तुम्ही: __
  5. झोपणे (to sleep) - तू: __, तुम्ही: __
📝 Click for Answers | उत्तरांसाठी क्लिक करा 1. वाचणे - तू: **वाच**, तुम्ही: **वाचा** 2. लिहिणे - तू: **लिही**, तुम्ही: **लिहा** 3. ऐकणे - तू: **ऐक**, तुम्ही: **ऐका** 4. पाहणे - तू: **पाह**, तुम्ही: **पहा** 5. झोपणे - तू: **झोप**, तुम्ही: **झोपा**

Exercise 2: Form Negative Imperative | नकारात्मक आज्ञार्थक तयार करा

Convert these commands to negative:

  1. जा! (Go!) → _____
  2. बोला! (Speak!) → _____
  3. खा! (Eat!) → _____
  4. करा! (Do!) → _____
  5. ये! (Come!) → _____
📝 Click for Answers | उत्तरांसाठी क्लिक करा 1. जा! → **मत जा!** (informal) / **नका जा!** (formal) 2. बोला! → **बोलू नका!** 3. खा! → **मत खा!** (informal) / **खाऊ नका!** (formal) 4. करा! → **करू नका!** 5. ये! → **मत ये!** (informal)

Exercise 3: Form Hortative | अधिकरणार्थक तयार करा

Form “Let’s…” sentences:

  1. जाणे (to go) → Let’s go! → _____
  2. खाणे (to eat) → Let’s eat! → _____
  3. बोलणे (to speak) → Let’s speak! → _____
  4. वाचणे (to read) → Let’s read! → _____
  5. खेळणे (to play) → Let’s play! → _____
📝 Click for Answers | उत्तरांसाठी क्लिक करा 1. Let's go! → **चला, जाऊया!** 2. Let's eat! → **चला, खाऊया!** 3. Let's speak! → **चला, बोलूया!** 4. Let's read! → **चला, वाचूया!** 5. Let's play! → **चला, खेळूया!**

Exercise 4: Translate to Marathi | मराठीत अनुवाद करा

  1. Please sit here.
  2. Don’t go there!
  3. Let him come.
  4. Give me the book.
  5. Let’s study together.
📝 Click for Answers | उत्तरांसाठी क्लिक करा 1. Please sit here. → **कृपया इथे बसा.** 2. Don't go there! → **तिथे मत जा!** (informal) / **तिथे जाऊ नका!** (formal) 3. Let him come. → **त्याला येऊ दे.** 4. Give me the book. → **मला पुस्तक दे.** (informal) / **मला पुस्तक द्या.** (formal) 5. Let's study together. → **आपण एकत्र अभ्यास करूया.**

Exercise 5: Identify the Type | प्रकार ओळखा

Identify whether the following are direct, polite, or hortative imperatives:

  1. जाऊया - _____
  2. कृपया बसा - _____
  3. जा! - _____
  4. त्याला करू दे - _____
  5. खा ना - _____
📝 Click for Answers | उत्तरांसाठी क्लिक करा 1. जाऊया - **Hortative (Let's go)** 2. कृपया बसा - **Polite** 3. जा! - **Direct** 4. त्याला करू दे - **Hortative (Let him do)** 5. खा ना - **Polite (informal)**

📚 Key Takeaways | मुख्य मुद्दे

  1. Direct imperative uses the root form साधा आज्ञार्थक मूळ रूप वापरतो

  2. Add ना for polite informal, कृपया for formal विनम्र अनौपचारिकसाठी ना, औपचारिकसाठी कृपया जोडा

  3. Use मत/नका for negative commands नकारात्मक आज्ञांसाठी मत/नका वापरा

  4. Hortative (-ऊया) is for “Let’s…” suggestions अधिकरणार्थक (-ऊया) “चला…” सूचनांसाठी आहे

  5. “Let him/her” uses -ऊ दे form “त्याला/तिला” साठी -ऊ दे रूप वापरा

🔗 Related Topics | संबंधित विषय

**← [Back to Future Tense](/Marathi-Learn/03-Grammar/verbs/future-tense.html) | [Next: Conjugation Tables →](/Marathi-Learn/03-Grammar/verbs/conjugation-tables.html)**
This site is open source. Improve this page.